Biyoteknoloji Nedir?

Biyoteknoloji canlı organizmaları ve bileşenlerini kullanarak doğal yolla elde edilemeyen maddeleri elde etmek için kullanılan maddelerin hepsine denir. Biyoteknoloji bitki ve hayvanların genlerini değiştirmek veya geliştirmek için DNA’da yapılan çalışmaların tümüne denir. Yeni ve az bulunan maddeleri elde etmek için sıklıkla kullanılır.  Ayrıca biyoteknoloji canlı organizmaları kullanarak başka organizmalar elde etmede de yararlanılır. İnsanoğlu biyoteknolojiyi binlerce yıldır gıda ürünleri, tekstil ve diğer gerekli malzemeleri üretmek için kullanmaktadır. Çiftlik hayvanlarının ıslah edilmesi, ekmek, peynir, şarap üretimi için mikroorganizmaların kullanılması en eski biyoteknolojik yöntemlerdendir.

Klasik (Geleneksel) Biyoteknoloji Nedir?

Klasik biyoteknolojinin temeli çok eskiye dayanır. İlk yıllardan itibaren insanlar bakteriler yardımıyla Mezopotamya’da şarap üretmişlerdir. En eski yıllarda bile çiftçiler hasat zamanı en iyi tohumları toplamışlar ve sonraki sene en iyilerini dikmişlerdir. Böylece ürünler bir önceki nesle göre çok daha iyi olmuştur.  Başka bir örnek ise eski zamanlarda hep en iyi hayvanları çiftleştirmişlerdir. Böylece bir yapay seçilim ortaya çıkmıştır. Bu da bize biyoteknolojinin ne kadar eski bir yöntem olduğunu göstermektedir. 19. Yüzyılda Pasteur’ün klasik mayalanma üzerindeki çalışmaları biyoteknolojiye yeni bir boyut katmıştır.  Bu alanda en önemli uygulama ise antibiyotiklerin hastalıklar tedavisinde kullanımıdır. Peynir, yoğurt yapımı, sirke yapımı, hamurun mayalanması, ilaç üretimi ve ırk ıslahı klasik biyoteknolojiye örnektir.

Modern Biyoteknoloji Nedir?

Modern biyoteknoloji bilimsel metot ve teknikler ile canlı organizmaların yapılarının kültür ortamında geliştirilip değiştirilmesiyle ürün oluşturulmasıdır. Klasik biyoteknoloji, dünyanın artan nüfusuna gerekli talebi karşılayamayınca modern biyoteknolojinin hızla gelişmesini gerekli kılmıştır. Bu çalışmalar sayesinde ürünler daha kaliteli, daha iyi görünümlü gibi birçok olumlu niteliğe hızlıca ulaşmaktadır. Modern biyoteknoloji sayesinde ürünler daha hızlı temin edilip, maliyet düşürülmüştür. Verim arttırılmıştır. Modern biyoteknoloji uygulamaları ise melezleme, poliploidi, yapay döllenme, klonlama gibi alanlara ayrılabilir.

Melezleme

Melez, hibrit veya karışık gibi anlamlara gelebilir. Genetikleri değişik canlıların çaprazlanması sonucu oluşur. Farklı karakterler ile yapılan melezlemede oluşacak ürünün nicelik ve nitelik bakımından eski ürüne göre daha iyi olduğu gözlemlenmiştir. Örneğin soğuğa dayanıklı ve küçük taneli mısır ürünü ile soğuğa dayanıksız ama iri taneli mısır ürünü çaprazlanınca soğuğa dayanıklı ve iri taneli mısır oluşturuldu. Ancak melezleme yakın akrabalık ilişkisi olan canlılar arasında yapılırsa, çekinik genlerin bir araya gelmesinden dolayı canlıya zarar verecek özellikler ortaya çıkar.

Yapay Döllenme

Erkek bireyden alınan spermler dondurulup saklanır. Gerektiğinde istenilen özelliklere sahip yumurta ile döllendirilir. Buna yapay döllenme denir. Böylece istenilen özelliklerde yavru ortaya çıkar. Bu yöntem daha çok et ve süt üretiminin yüksek olmasını amaçlamak için kullanılır.

Poliploidi

Vücut hücrelerinde 2n(normal karakter kromozomu)’den daha fazla sayıda kromozom takımına sahip olan canlılara poliploidi denir. Bu canlılar normallerine göre daha büyüktür. Bitkilerde bu yöntem oldukça yaygındır. Örneğin çiçeklerin daha gösterişli olması veya bazı meylerin daha iri ve bol ürün vermesi amaçlanır. Ticari değeri oldukça yüksektir.

Klonlama

Rekombinant DNA teknolojisine paralel olarak bilim adamları tek bir hücreyi kullanarak canlı hücre üretmeyi amaçlamışlardır.  Klonlamanın iki farklı türü vardır. Üreme amaçlı klonlama veya tedavi amaçlı klonlama. Üreme amaçlı klonlamalarda bir canlının genetik olarak ikizi üretilebilir. Buna örnek olarak koyun Dolly’i verebiliriz. Ya da üreme sisteminde sorun olan bir canlı klonlama ile yavru sahibi olabilir. Tedavi amaçlı klonlamada ise kök hücreler kullanılır. Kök hücre canlı vücudunda bulunan farklılaşma özelliğine sahip hücrelerdir. Bu hücreler alınarak laboratuvar ortamında organ veya doku üretilir. Üretilen bu yapılar tedavi amaçlı kullanılır.

Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji 

Modern biyoteknoloji genetik mühendisliğini araç olarak kullanır. Örneğin canlıya gen transferi genetik mühendisliği alanı iken, bu canlıdan amaca yönelik ürün elde edilmesi biyoteknolojinin alanıdır. Genetik mühendisliği ürünlerin ortaya çıkmasında biyoteknolojiye inanılmaz derecede yardım etmektedir.

Yazan: Hasan SALHİ

Kaynak*

Kaynak**

Kaynak***

YouTube Kanalımız

Leave a reply

Please enter your comment!
Please enter your name here