Daha Fazlası

    Hafıza Nasıl Çalışır?

    Hafıza Nasıl Çalışır?

    hafıza ile ilgili görsel sonucuHafıza hakkında ne kadar çok şey bilirsek onu nasıl geliştirmemiz gerektiğini de o kadar iyi biliriz. Bu hedefle hafızanın nasıl işlediğini anlatmaya gayret ettiğim yazımda kendiniz için yeterli bilgi bulabileceğinizi düşünüyorum.

    Dün yediğimiz yemeği unutsak bile sanıyorum her birimiz ilkokul öğretmenimizi, annemizin yaptığı keklerin tadını, denizin kokusunu, ilk aşkımızı kolay kolay unutmayız. Bunlar hayatımızın devam eden tecrübelerini oluşturan hatıralardır ve bizim için çok değerlidir. Bu anılar geçmişimizle şimdimizi birbirine bağlayan özel köprülerdir. Hatta bir adım daha ötesi, geleceğimizin ana iskeletini oluşturur. Kısacası bizi biz yapan şey kokusuyla, tadıyla, görüntüsüyle aklımızdan hiç çıkmayan hatıralarımızdır.

    Çoğumuz hatıralarımızı sahip olduğumuz bir şeymiş gibi konuşuruz. Gözlerimiz, saçlarımız, bedenimiz gibi onları da sahipleniriz. Fakat hafıza vücudumuzun bir parçasıymışçasına varlığını sürdürmez. Elimizi uzattığımız an dokunabileceğiniz bir şey değildir. Hafıza, yalnızca hatırlatma sürecine işaret eden bir tabela, yolu gösteren bir işarettir.

    Geçmişte alanında uzman isimler hafızayı, içinde bilgilerin saklandığı dosyalar gibi anlatmayı tercih ederdi. Diğerleri ise hafızayı, insan kafasının içindeki süper bilgisayarlara benzetirdi. Fakat bugün uzmanlar, hafızanın bundan çok daha kompleks ve anlaşılması güç olduğuna, beynin tek bir noktasında bulunmadığına ve beynin geneline yayılan bir süreç olduğuna inanıyor.

    hafıza ile ilgili görsel sonucu
    Hafıza Nasıl Çalışır?

    Bu sabah kahvaltıda ne yediniz hatırlıyor musunuz? Aklınıza yalnızca bir tabak içinde peynir zeytin ve parça ekmek ve dumanı tüten bir bardak çay geliyorsa bunu tek bir noktadan çekip almamışsınız demektir. Bu anı, son derece karmaşık bir yapıcı gücün, her birimiz de var olan ve beyine ağ gibi yayılmış sinir hücrelerden meydana gelen bambaşka izlenimleri bir araya getiren bir yapının sonucudur. Hafızanız her biri anıların yaratılması, depolanması ve yeniden hatırlanması konusunda farklı rolleri oynayan bir sistemler grubundan oluşur. Beyin bilgiyi normal olarak işledikten sonra bütün bu farklı sistemler mükemmel bir biçimde beraberce çalışarak bağlı düşünceleri oluşturur.

    Tek bir anı gibi görünen şey, aslında son derece karmaşık bir yapıdır. Eğer bir nesneyi düşünürseniz (örneğin çatal diyelim) beyniniz bu nesnenin boyutunu, biçimini, fonksiyonunu, parlaklığını ve yemek yerken tabağa dediğinde çıkardığı sesi hatırlayacaktır. Bir çatalın nasıl olduğuna dair anıların her bir parçası, beynin farklı bölgelerinden gelir. Çatalın özellikleri, beyin tarafından farklı bölgelerden aktif olarak yeniden yapılandırılır. Nörologlar, bu bölümlerin tutarlı bir bütün oluşturmak üzere nasıl bir araya geldiklerini yeni yeni anlamaktadır.

    Araba kullanmayı biliyorsak onu nasıl kullandığımızın hatırası, bir dizi beyin hücresinden gelir. Bulunduğunuz noktadan başka bir adrese nasıl gittiğimizin hafızası başka bir hücreden gelir. Başka bir araba tehlikeli biçimde bize yaklaştığında hissettiğimiz korku hafızası da başka bir hücreden gelir. Fakat farklı farklı gerçekleşen bu zihinsel tecrübeleri o sırada biz hiç fark etmeyiz. Zaten bu anıların beynin başka bölgelerinden geldiğini de bilemeyiz. Çünkü birlikte çok güzel bir uyum içinde çalışırlar. İşin gerçeği uzmanlar nasıl hatırladığımız ve nasıl düşündüğümüz arasında kesin bir farklılık olmadığını bile söylüyor.

    araba ile ilgili görsel sonucu

    Şimdilik bilim adamları hafıza sisteminin nasıl işlediğini tam olarak bulamadılar. Yani hatırlama işinin tam olarak nasıl gerçekleştiğini ya da hatıra çağırma sürecinde neler olduğunu anlayabilmiş değiller. Beynin hatıraları nasıl düzenlediği ve bu hatıraların nereden alınıp nerede depolandığına dair araştırmalar, onlarca yıldır beyin araştırmacıları için bitmek bilmeyen bir konu olmuştur. Fakat bilinçli tahminler yürütebilecek kadar bilgi vardır. Kabaca hafıza süreçleri kodlama ile başlar, depolama ile sürer ve sonunda da geri getirme gerçekleşir.

    Hafızanın oluşturulmasında ilk adım kodlamadır.

    Bu, kökeni duygulardan alan ve algıyla başlayan biyolojik bir fenomendir. Bu süreçte beş duyu organı aktif şekilde kullanılır.

    Örneğin âşık olduğunuz ilk kişinin hatırasını düşünün. O kişiyle karşılaştığınızda görsel sisteminiz büyük olasılıkla göz ve saç rengi gibi fiziksel özellikleri kaydetmiştir. İşitsel sisteminizde gülüşlerini kaydetmiş olabilir. Büyük olasılıkla kokusu da aklınızda yer edindi. Dokunuşlarını hissetmiş bile olabilirsiniz. Bu ayrı duyguların her biri beynin bu algıları tek bir tecrübe altında, o kişiye ait tecrübeniz altında toplanmasını sağlayan beyin çıktısı isimli kısmına gider.

    aşk ile ilgili görsel sonucu
    Hafıza Nasıl Çalışır?

    Toparlayacak olursak, uzmanlar, frontal korteks adı verilen beynin bir başka kısmıyla beraber beyin çıkıntısının bu çeşitli sensör girdileri analiz etmekle ve hatırlamaya değer olup olmadığına karar vermekle yükümlü olduğuna inanıyor. Eğer öylelerse uzun dönemli hafızanı bir parçası olabiliyorlar. Yukarıda değindiğim gibi bu farklı bilgi parçaları, beynin farklı bölgelerinde depolanıyor. Bu parçaların daha sonra nasıl toparlanıp geri getirildiği ve tutarlı bir hafıza bütünü oluşturulduğuysa henüz gizemini koruyor.

    Yazan: Burçak YÜCE

    Kaynak*

    YouTube Kanalımız

    Burçak Yüce
    Fizik öğretmeni. Mesleğini 18 yıldır özel bir okulda sıradanlıktan uzak halde yürütüyor. Yaklaşık on yıldır yazıyor. Üç kitap ve iki proje kitabı var. Teolojiye sevdalı. Felsefeye takıntılı. Ressam. Sergilerde ve imza günlerinde sevenleriyle buluşmak en tatmin edici hobisi. Dizi izlemez, dize gelmez. Tv de kayda değer program izler. TRT Belgesel araştırma sorumlusu. Az uyur. Korku filmi forever... Anne ve kız evlat sahibi. Önceki hayatında kesin kediydi. Şakacı. Akıllı değil! Zeki. Güneşe aşık ve denize tutkulu.

    Popüler Yazılar

    İlgili Yazılar

    Leave a reply

    Please enter your comment!
    Please enter your name here

    %d blogcu bunu beğendi: