Daha Fazlası

    Hayvanlar Nasıl İletişim Kuruyorlar: Vervet Maymunları

    Hayvanlar Nasıl İletişim Kuruyorlar: Vervet Maymunları

    Vervet maymunu (Chlorocebus pygerythrus) Doğu Afrika’da yaşayan bir primat türüdür. Otçul olan bu memeliler siyah bir yüze ve gri tüylerle kaplanmış bir gövdeye sahip. Boyları ise sadece 40-50 santimetre civarında.

    Vervetleri bu yazının konusu yapan ise uzun yıllar boyunca davranış bilimleri araştırmalarının nesnesi olmuş olmaları. Vervetlerin insana benzeyen bazı davranışları olduğu kaydedildi; hipertansiyon ve kaygı gibi. İnsanlar gibi sosyal bir canlı olan vervetlerin sürüleri 70 maymuna kadar büyüyebiliyor. Vervet sürüleri kendi içinde karmaşık bir düzen ve hiyerarşi içermekle beraber diğer sürülerle de etkileşimde olabiliyor; fakat bu etkileşim dostça olabileceği gibi düşmanca da olabilir.

    Vervet Maymunları

    Vervetlerin bir diğer ilgi çekici özellikleri ise insana benzer iletişim kurabilme yetenekleri. İletişim çağrıları grup ya da akrabalarla iletişimde kalmanın yanısıra yırtıcı hayvanlara karşı haber vermek için kullanılıyor. Vervetlerin vahşi doğada üç temel düşmanı var; leopar, kartal ve piton yılanı. Uyarı çağrıları yırtıcının türüne göre değişiyor. Bu sayede sesi duyan diğer maymunlar tehlikenin bir leopar mı kartal mı yoksa piton mu olduğunu anlayabiliyorlar. Yavru maymunlar bu çağrıları yapmak için herhangi bir ebeveyn ya da sürü eğitimi almadığı için öğrenmek için yetişkinleri gözlemlemek zorundalar. Vahşi doğada vervetlerin toplamda otuza yakın çağrıları olduğu düşünülüyor. Karmaşık bir sosyal düzeni olan vervet sürülerinde anne-yavru ya da diğer üyelerin iletişimi bu çağrılara dayanıyor.

    Vervet iletişimini bir dil olarak sayabilir miyiz? Bu sorunun cevabı hayır. İletişim sisteminin dil olarak sayılabilmesi için sağlaması gereken bazı özellikler var (Hockett’in tasarım özellikleri). Vervet dilini bu özelliklere göre inceleyelim;

    Anlamsallık: Her vervet çağrısı bir anlam taşıyor, bu sebeple iletişimleri anlamsallık özelliğine sahip.

    Keyfilik: Vervet çağrıları ve ifade ettiği anlam arasında doğrudan bir bağlantı yok. Keyfilik (arbitrariness) dediğimiz kavram “köpek” isimli hayvana Türkçe’de köpek denirken; İngilizce’de dog denilmesiyle açıklanabilir. Verilen isim ve nesne arasında keyfi bir ilişki var.

    Ayrılık: Dilbilimsel ögeler belli kurallar kapsamında daha küçük parçalara bölünüp kullanabilirler. Lakin vervet iletişiminin böyle bir özelliği mevcut değil.

    Yer değiştirme:  İnsan dillerinden fiziki olarak mevcut olmayan nesneler ya da kavramlar hakkında konuşabiliriz, ya da geçmişte olan bir olayı anlatabiliriz. Vervet iletişimi ise bu özelliğe sahip değil, bir durum olduğu zaman iletişim kuruyorlar. Yer değiştirme (displacement) insan dilini diğer primatlardan ayıran en önemli özelliklerden biri.

    Üretkenlik: İnsanlar sınırsız miktarda kelime ve cümle üretebilirler, bu Türkçe, Almanca, Urduca ya da herhangi bir dil için geçerlidir. Fakat vervetlerin çağrıları bildiğimiz kadarıyla sınırlı ve yeni çağrılar üretmiyorlar.

    Modellemenin ikiliği: Anlamlı mesajlar, kendilerinden başka daha küçük ve anlamsız birimlerden oluşur.  Vervet iletişiminde böyle bir özellik de bulunmuyor.

    Görüldüğü üzere Vervet maymunlarının iletişimi bazı özellikleri sağlasa bile tüm özellikleri sağlamadığı için iletişim biçimlerini bizim kullandığımız şekilde bir dil olarak tanımlamak mümkün değil.

    Yazan: Göktuğ DONK

    Kaynak*

    Kaynak**

    Kaynak***

    Kaynak****

    YouTube Kanalımız

    Göktuğ Donk
    Çocukluktan beri hayvanlar, doğa ve bilimle ilgili olan yazar şu an YTÜde eğitimine devam etmektedir.

    Popüler Yazılar

    İlgili Yazılar

    Leave a reply

    Please enter your comment!
    Please enter your name here

    %d blogcu bunu beğendi: