Daha Fazlası

    İlk Balinalar

    İlk Balinalar

    Balinaları genellikle nazik devler olarak tanırız. Tonlarca ağırlığa sahip balinalar çoğunlukla plankton gibi küçük deniz canlıları beslenirler ve insanlara karşı saldırganlık göstermezler. Hatta bazı balina türlerinin insanlara sıcakkanlı davranıp avcı gemilerinden kaçmamış olması soylarını neredeyse tükenme noktasına getirmişti. Memeli türlerinin ezici bir çoğunluğu karada yaşarken solungaç solunumu yapamayan balinalar neden denizde yaşamayı tercih ettiler? Bilim insanları balinaların evrimi üzerine düşünmeye hala devam ediyor.

    Tonight's TV: Secret Scotland and Humpback Whales: A Detective Story | The National

    Balinaların atalarının 50 milyon yıl önce yaşamış dört ayaklı kara memelileri olduğu ve evrimleşerek deniz hayatına uyum sağladıkları düşünülüyor. Arka bacaklar yok olurken ön bacaklar yüzgeçlere dönüştü ve kürklerini de kaybettiler. Görünüş olarak diğer memelilerden çok farklı olsalar da balinalar, yunuslar ve foklar – bazen yanlışlıkla yunus balığı, fok balığı olarak adlandırılsalar bile- bizim gibi memeli canlılar. Sıcakkanlılar, yavrularını doğuruyorlar, hava soluyorlar ve akciğerleri var.

    Balinların atası muhtemelen “Pakicetus” isimli bir hayvan. Pakicetus 1-2 metre uzunluğunda dört bacak üstünde yürüyen köpek boyutunda etçil bir hayvandı. İsminden de anlaşılacağı üzere bugünkü Pakistan topraklarında yaşamıştı. Kara memelileri ve balinalar arasındaki geçiş olduğu kabul edilen bu hayvanın bugün yaşayan en yakın akrabası su aygırları. Birkaç milyon yıl sonra ortaya çıkan Ambulocetus da dört ayaklıydı ve hem yüzme hem de yürüme yeteneğine sahipti. Kemik analizleri bu canlıların tatlı ve tuzlu su fark etmeksizin sucul ortamda yaşayabildiğini gösteriyor. Pakistan-Hindistan bölgesinde bulunan bu fosillerin benzerlerine Amerika kıtasında da rastlanmış olması balinalarının atalarının uzun bir göç gerçekleştirdiğini gösteriyor.

    İlk Balinalar

    Bugünkü anlayışımızla “balina” diyebileceğimiz ilk canlılar ise 34,000,000 yıl önce ortaya çıktı. Basilosaurus (Sürüngen olmadığı halde ismi Latince’de kral kertenkelesi demektir) bilinen ilk balina türlerinden. Ama bu canlı bugün bildiğimiz önemli balina karakteristiklerinin bazılarına sahip değildi. Torunları gibi akıllı veya nazik değillerdi. Basilosaurus planktonla değil büyük balıklar, köpekbalıkları ve hatta deniz memelileriyle besleniyordu. Dorudon (başka bir ilkel balina türü) fosillerindeki ısırık izleri bize bu balinaların kuzenlerinin menüsünde olduğunu gösteriyor.

    Basilosaurus, Dorudon ve Katil Balinaların boyutsal karşılaştırılması

    Balinalar bugünkü boyutlarına nasıl ulaştı?

    Evrimsel kökenleri 50 milyon yıl öncesine dayansa da balinaların bugünkü dev canlılara dönüşmeleri 4.5 milyon önce vuku buldu. Bu ani büyümenin sebebi dünya ikliminin soğuması ve Kuzey Yarımküredeki plankton sayılarının artmış olması olabilir. Planktonların belli başlı bölgelerde yoğunlaşması balinaları da bu bölgeleri çekmiş ve daha kolay beslenen balinaların irileşmesine yol açmış olabililir. Bir başka olasılık da planktonların mevsimlik toplanma noktalarının balinaların diğer mevsim yaşadıkları sulardan uzak olması sebebiyle ancak bu uzun yolculuğa dayanabilecek güç ve kütledeki balinalar hayatta kalarak genlerini aktardı ve jenerasyonlar boyunca balinalar büyüdüler. Günümüzde yaşanan küresel iklim değişikliği ve insanların artan faaliyetleri balinaları yeniden evrimsel bir baskı altına alıyor. Besin kaynakları ve yaşam alanları her geçen gün daralan balinaların bazı türlerinin yok olması ne yazık ki kaçınılmaz görünüyor.

    Yazan: Göktuğ DONK

    Kaynak*

    Kaynak**

    Kaynak***

    Kaynak****

    YouTube Kanalımız

    Göktuğ Donk
    Çocukluktan beri hayvanlar, doğa ve bilimle ilgili olan yazar şu an YTÜde eğitimine devam etmektedir.

    Popüler Yazılar

    Önceki İçerikEdwin Hubble Kimdir?
    Sonraki İçerikCanlı Robotlar: Xenobotlar

    İlgili Yazılar

    Leave a reply

    Please enter your comment!
    Please enter your name here

    %d blogcu bunu beğendi: