İnsan Beyni Çöp DNA Sayesinde Gelişmiş

İnsan kalıtımının %98’i proteinlerin yapı planını taşımaz. Bu yüzden kodlama yapamayan bu bölgelerin işlevsiz olduğu düşünülür. Çöp DNA ya da Junk DNA olarak isimlendirilen bu bölge artık önemli görevleri olduğu biliniyor. Örneğin Junk DNA genlerin ayarlanmasında görev alıyor. Hatta evrim sürecinde, kotlanmayan bu DNA bölgelerin değişimlerinden dolayı, İnsanı insan yapan özellikler gelişmiş olabilir. Bununla ilgili ilk kanıtları, Lund Üniversitesi’inden Pia Johansson ve ekip arkadaşları buldular.

İnsan Beyni Çöp DNA Sayesinde Gelişmiş

Araştırmada insan kalıtımını yaşayan en yakın akrabası olan şempanzeler ile kıyasladılar. Evrim sürecinde inan ve şempanzenin ayrımından sonra insanın ön beyni hem gelişti karmaşıklaştı hem de büyüdü. Bu da yeni bir bilişsel işlev düzlemi meydana getirdi. Protein kodlayan genlere bakıldığında insan ve şempanze genleri o kadar benzerki bilişsel bir farklılık oluşturması imkansızdır. Bu farkın Çöp DNA’larda olabileceni düşünen ekip, laboratuvarda yetiştirilmiş insan ve şempanze kök hücrelerini kullanırlar. 

Cilt hücrelerinin yendine programlanmasıyla elde edilen bu kök hücrelerden, insan ve şempanze beyin hücreleri elde edildi. Karşılaştırılan bu hücreler sayesinde insan ve şempanze DNA’larının bir kısımlarının farklı şekilde programlandığı keşfedildi. Bu bölge daha önce önemsiz atfedilen Junk DNA yani Çöp DNA. Yani kodlama yapmayan çöp DNA, insan beyninin gelişimi sırasında belli başlı genlerin ayrılmasında devreye giriyor. 

Şempanzedeki Çöp DNA insana kıyasla çok daha uzun. Bu uzun versiyon ZNF558 genini deaktif hale getiriyor. İnsanda aktif olan bu kısım beyin gelişimde önemli rol oynuyor. İnsanda da bu gen devre dışı bırakılırsa, tıpkı şempanzedeki gibi bir gelişim gösteriyor. 

İnsan Beyni Çöp DNA Sayesinde Gelişmiş

Çalışma İnsanı insan yapan özelliklerin nasıl ortaya çıktığını anlamamız adına önemli bir çalışma. Ayrıca çöp DNA çalışmaları neden bazı psikiyatrik hastalıkların sadece insanlara ortaya çıktığını anlamamamız adına da önemli yer tutuyor. 

DNA’mızın %98 oluşturan bu karanlık bölüm aslında sandığımızdan çok daha fazla gizem barındırıyor. 

Yazan: Selim ÖZTEMEL

Kaynak*

YouTube Kanalımız

Leave a reply

Please enter your comment!
Please enter your name here