Daha Fazlası

    İspanyol Gribi Nedir?

    Bir Asır Önce Dünyayı Kasıp Kavuran Pandemi: İspanyol Gribi

    2020 yılına damga vuran olay ne diye sorulacak olursa muhtemelen çoğu insan COVID19 şeklinde cevap verecektir. Yüksek oranda bulaşıcı olan bu hastalık hepimizi evlere kilitledi. Çoğu insan 2020nin tarihteki en kötü yıl olduğunu ve bu döneme denk geldiği için şanssız olduğunu düşünebilir; ama salgınlar insanlık tarihi kadar eski bir olgu. Modern tıp ve üretim teknolojilerinin olmadığı dönemlerde salgınlar çok daha korkunç sonuçlar doğuruyordu, özellikle orta çağ Avrupasını mahveden veba gibi.

    100 yıl geriye döndüğümüzde dünyanın başka bir bulaşıcı hastalıkla boğuştuğunu görüyoruz; İspanyol gribi. İspanyol gribi 1918-20 yıllarında dünyayı etkileyen, H1N1 virüsünün ölümcül bir alt türünün sebep olduğu bir hastalıktır. Virüsün dünya çapında 500 milyon kişiye bulaştığı ve 50 milyon kadar ölüme sebebiyet verdiği düşünülmekte. İspanyol gribinin ilk dalgası hafif geçerek büyük bir hasar vermemiş olsa da 1918ün son aylarında etkili olan ikinci dalga çok şiddetli ve ölümcül olmuştur, sonrasında yaşanan üçüncü dalgayı bir nevi artçı olarak görebiliriz. Dördüncü dalga ise daha az yerde görülüp daha az ölüme sebep olmuştur. İkinci ve şiddetli dalgadan sonra virüsün mutasyon geçirerek daha az ölümcül hale geldiği ve ölümcül versiyonun konak canlıyı öldürmesi neticesinde kendisinin de ölerek azalmasıyla virüsün neden olduğu ölümler azaldı. Günümüzde COVID19 yaşlı ve kronik hastalarda daha yüksek ölüm oranlarına sahip ve sağlıklı gençlerde az etki yaparken İspanyol gribi tersini yapmış; yaşlılardan ziyade sağlıklı gençler hayatlarını kaybetmişti. ABD’de İspanyol gribi kaynakları ölümlerinin yüzde 99’unda ölenler 65 yaş altıydı.

    Salgın ilk nerede ortaya çıktı?

    Bu soruya kesin bir cevap verilemiyor. Hastalık ilk olarak  1917de ABD’de, sonrasında İngiltere, Almanya, Fransa’da fark edildi ama 1. Dünya Savaşı sebebiyle büyük devletler bu korkunç hastalığın kamuoyuna duyurulmasına sansür koyarak engel oldular. Savaş esnasında tarafsız olan İspanya’da ise medya hastalığı haber yapabildi ve böylece tüm dünya çapında hastalık İspanyol gribi (Türkiye’de ilk başta “İspanyol Nezlesi” denilmiştir) olarak adlandırılmaya başlandı. Salgına Brezilya’da “Alman gribi”, Senegal’de ise “Brezilya gribi” denilmiştir. Savaş sebebiyle askerlerin sürekli yer değiştirmeleri ve kalabalık, hijyensiz koşullarda yaşamaları virüsün yayılmasına ön ayak oldu. Ayrıca askerlerin yetersiz beslenmeleri, yaralanmaları ve yoğun stres altında olmalarının da virüse olan bağışıklıklarını düşürdüğüne inanılıyor.

    Vaka ve ölüm sayıları

    Dünya nüfusunun 3te 1ine bulaştığı düşünülen H1N1 farklı coğrafyalarda farklı oranlarda ölümcül oldu. En düşük tahminler 17, en yüksek tahminler ise 100 milyon ölüm yaşandığını öne sürmekte. Virüs kaynaklı tahmini vefat sayılarına baktığımızda;

    Hindistan: 12,000,000

    ABD: 500,000-675,000

    Fransa: 400,000

    Japonya: 390,000

    Batı Samoa: Nüfusun yüzde 22si iki ay içinde hastalık sebebiyle ölmüştür.

     

    İstanbul: 6,400-10,000 arasında olduğu düşünülüyor.

    İspanyol gribinin belirtileri nelerdi?

    İlk dalgadaki belirtiler mevsimsel griple büyük oranda aynıydı ama ikinci dalgada zatürre de görüldü ve ölümlerin pek çoğu zatürreden kaynaklandı. Diğer bazı semptomlar ise; burun kanaması, hamile kadınlarda düşük, diş düşmesi, saç dökülmesi, koku ve tat kaybı ve/veya bulanık görme idi.

     

    COVID19 ve İspanyol gribi akraba mı?

    Hayır, COVID19 Coronavirus ( şekli taca benzediği için bu ismi almıştır ) ailesinden bir hastalık iken İspanyol gribi bir tür influenzadır. İspanyol gribi 2009 yılında meydana gelen domuz gribi ile aynı virüsten kaynaklanmaktadır.

     

    Yazan: Göktuğ DONK

    Kaynak*

    Kaynak**

    Kaynak***

    Kaynak****

    Kaynak*****

    Kaynak******

    YouTube Kanalımız

    Göktuğ Donk
    Çocukluktan beri hayvanlar, doğa ve bilimle ilgili olan yazar şu an YTÜde eğitimine devam etmektedir.

    Popüler Yazılar

    Önceki İçerikDrake Denklemi ve Yaşam
    Sonraki İçerikGauss Yasası Nedir? 

    İlgili Yazılar

    Leave a reply

    Please enter your comment!
    Please enter your name here

    %d blogcu bunu beğendi: