James Webb Uzay Teleskobu’nun Adı Değişsin!

Bu isteğin sahibi bilim insanlarının gerekçesini açıklamadan önce James Webb’ in önce kim olduğuna bakalım. 

1992 yılında 86 yaşında vefat eden James Webb, 1961’den 1968’e kadar NASA’nın  yöneticiliğini yapmış bir politikacı.

Webb, görevi esnasında ilk insanlı Apollo uçuşundan hemen önceki Mercury ile Gemini programları arasındaki kritik insanlı uzay lansmanlarına gözetmenlik yaptı ve  Apollo 1 yangını sırasında da NASA’nın ikinci adamıydı.

2002’de Webb’e saygı ve vefa göstergesi için Hubble Uzay Teleskobu’nun halefi olan yeni teleskobun “Next Generation Space Telescope” (NGST)’ın ismi “James Webb Space Telescope” (James Webb Uzay Teleskobu) olarak değiştirildi.

Webb Uzay Teleskobu maliyeti 10 milyar dolar olup, Hubble’ daki gibi görünür ışıkla değil, kızılötesi ışıkla resim çekecek. Hubble ‘dan üç kat güçlü ve üç kat uzağı görecek. Işığı değil ısıyı algılayacak. 10 milyar dolar maliyetin ne kadar büyük bir maliyet olduğunu anlayabilmemiz için Dünyanın en büyük ve en karmaşık makinelerine sahip Avrupa parçacık fiziği laboratuvarı CERN’ nün 6 milyar dolara mal olduğunu hatırlatalım.

Peki neden Hubble’ ın adı uzay teleskobuna verilirken kimse rahatsız olmadı da, James Webb ismi bilim camiasını ikiye böldü ve rahatsızlık yarattı? Ayrıca bu müthiş teknolojiye neden şaibeli bir isim koymakta ısrar edilir? 

Mayıs 2021’den bu yana, teleskobun yapımında emeği geçen bilim adamları da dahil olmak üzere 1200’den fazla kişi, James Webb Uzay Teleskobu’nun yeniden adlandırılması için çağrıda bulunan bir dilekçeyi imzaladı. 

Sebebi ise, Webb, gey ve lezbiyen federal çalışanların cinsel yönelimleri nedeniyle sistematik olarak işten çıkarıldığı bir zamanda ABD hükümetinde çeşitli liderlik pozisyonlarında bulunuyordu. 

Örneğin, 1963’te bir NASA çalışanın eşcinsel olduğu şüphesiyle işini bırakmak zorunda kaldığında NASA’nın başındaydı. Zaten, 1950 ve 1960’larda Amerika’da eşcinsellere karşı zulümler tavan yapmıştı. James Webb’in her ne kadar kişisel olarak eşcinsellere karşı yapılan zulüme bir katkısının olduğu ile ilgili bir delil olmamış olsa da yönetici olup zulme sesini çıkarmadığı için yapan kadar suçlu olduğunu, 1200 bilim insanı imzaladıkları ortak bildirim ile dile getirdi. 

NASA ise burnundan kıl aldırmıyor. James Webb Uzay Teleskobu’nun adını değiştirmek istemiyor. Webb’in eşcinsellere karşı ayrımcılık yaptığı iddialarını destekleyecek hiçbir kanıt bulunmadığını söylüyor. Ancak bazı gökbilimciler bu araştırmadan şüphe duyuyor. NASA ‘nın ısrarıyla yakında piyasaya sürülecek olan James Webb Uzay Teleskobu (JWST) adını koruyacak. 

Duyurulan bu karar çoğu bilim insanını ikna etmeye yetmedi. Çünkü, NASA soruşturmanın kapsamı hakkında bir rapor yayınlamadı. Ayrıca, şeffaflık ilkesine aykırı hareket ettiği için bir çok bilim insanını kızdırdı.

James Webb Uzay Teleskobu’nun Adı Değişsin

Örneğin, Washington DC’deki Carnegie Bilim Enstitüsü’nden astronom Johanna Teske , “Hayal kırıklığına uğradım. Hangi faktörlerin dikkate alındığını bilmeden, mevcut ismi koruma kararına saygı duymakta zorlanıyorum. Dayatma ile saygı duyulmaz. ” dedi. 

Her ne kadar, NASA’nın araştırmayı yöneten baş tarihçi vekili Brian Odom , 30 Eylül 2021’de Nature’a verdiği röportajda, soruşturmanın tamamlanmış olduğunu söylese de bundan sonra önemli gelişmelere isim koyarken daha dikkatli olacağı kesin. 

Çünkü, yöneticiler kurumda olan her olaya verdiği ya da vermediği tepkiden sorumludur. Dünyada taş bittiği için taş devri bitmedi. Kafalar değiştiği için bitti. İşte kafaları değiştirecek bir sonraki çağa insanları hazırlayacak olanlar yöneticiler ve bilim insanları olmalıdır. Bunun için bu tartışmayı kafaların değişmesi adına çok önemli bulduğum, notunu makale çevirmeni olarak yazıya eklemek istedim. 

Çeviri: İ. Kaya

Kaynak*

YouTube Kanalımız

Leave a reply

Please enter your comment!
Please enter your name here