Kafanın İçinden Geçen Demir Çubuk

Beynin araştırılma tarihine baktığımızda, öğrendiklerimizin bir kısmını tesadüfi vakalar üzerinden öğrenmiş olduğumuzu görürüz. O vakalardan biri de ABD’de yaşayan, demir yolu işçisi Phineas Gage vakasıdır.
Bir demir yolu şirketinde, büyük bir şirketin ustabaşı olan Gage’in görevi demir yolu hattının ilerlemesi için engebeli ve sert kayalıklarla dolu araziye patlayıcılar yerleştirip orayı temizlemekti. Gage bir ustabaşı olarak bu işte iyi olduğu arkadaşları tarafından verilen bilgilerce bilinmektedir. İşinde iyi olmasının yanı sıra; atletik yapılı, nezaket sahibi ve isabetli bir insan olarak tarif ediliyordu. Tüm bu takdir edilen özelliklerin ‘birden’ değişmesi ise ağır bir kaza sonucu olmuştur.
Her zamanki işini yapmak için görev başına geçen Phineas Gage, elinde 3 cm genişliğinde 1,5 metre boyunda demir çubukla patlayıcıyı sıkıştırmaya çalışırken patlayıcının beklenenden erken patlaması sonucu meşhur travmatik olayı yaşar. Elinde ki çubuk çok kısa süre içerisinde önce sol elmacık kemiğinin altından kafatasına girer, göz sinirlerini koparır ve beynin ön kısmını parçalayıp beyin parçaları ile birlikte kafasının tepe kısmından çıkar. Ve Gage kanlar içerisinde kalır.
Kafanın İçinden Geçen Demir Çubuk
Phineas Gage birkaç dakika sonra kimsenin şoku atlatamadığı bir süre de olsa gerek, ayağa kalkıp yürümeye başlamıştır. Kafasında bulunan kocaman bir boşluk ve görmeyen bir göz haricinde Gage’de beklenildiği gibi bir tepki yoktur. Gayet normal(!) bir şekilde konuşan ve arkadaşları ile römorkta doktorun yanına giderlerken dik bir şekilde durduğu anlatılmıştır. Doktor Harlow, kafada kalan küçük kemik parçalarını çıkararak ve büyük kemiklerin birleştirerek ilk müdahaleleri yapmıştır. Bu esnalarda, Gage’in kusmaya başlaması ve beyninin bir kısmının da boşluktan çıkmasına sebep olmuştur. Sonrasında farklı doktorlarca da gözlemlenmiş olan Gage enfeksiyon kapmış olsa da zaman içerisinde motor gelişimsel olarak iyileşmiştir.
Bu olay sonrasında Phineas Gage, her ne kadar sol gözü dışında eski halindeymiş gibi görünse de davranışsal anlamda tamamen değişmiş bir birey olmuştur. Kaza öncesinde disiplin sahibi olan Gage, düzensiz düşüncesiz, eskiden asla kullanmadığı en kaba küfürlere düşkün, sınırlara ve öğütlere karşı tahammülsüz, bazen sonuna kadar inatçı, bir yandan kaprisli, kararsız, gelecekle ilgili planlar yapıp hemen ardından vazgeçen, sorunlu finansal ve sosyal karar verme süreçleri olan biri haline gelmişti. Öyle ki sokaklarda tuvalet ihtiyacını görmekten bile çekinmiyordu.
Tekrar ustabaşılık görevine dönmek ya da amele olarak iş yapmak istese de birçoğunda uygun olmayan davranışları sebebi ile atılmıştır. Bir dönemde sirklerde başını vs. göstererek çalışan Gage, 1861’de bilincinin kapanmasına sebep olan bir epileptik krizle başlayan ve ard arda gelen nöbetler sonucu hayatını kaybetmiştir.
Ölümünden yıllar sonra abisi tarafından, mezarından alınan kafası Doktor Harlow’a götürülür. Günümüzde Gage’in kafatası ve onu delip geçen demir çubuk Harvard Üniversitesi tıp fakültesi bünyesindeki Warren anatomi müzesinde sergilenmektedir
Beyinin ön bölümünün çıkarılması ile karşılaşılan ilk vaka muhakkak ki yalnızca bu değildi. Ancak bu ve benzer vakalardan gördüğümüz kadarı ile; bizi biz yapan, insani davranışlarımızın oluşmasında büyük öneme sahip, iradeli olmamızı sağlayan bir beyin bölümümüz var o da: Frontal korteks. (Ön beyin)

Leave a reply

Please enter your comment!
Please enter your name here