Karbondioksit Stratosferi İnceltiyor

Atmosferin en alt katı olan troposfer, yeryüzünden başlar ve stratosfere kadar devam eder. İki tabaka arasındaki sınır bölgesine “tropopoz” denir. Tropopoz kutuplarda 8-10, ekvatorda ise 16-18 km civarındadır ve mevsimlere göre değişiklik gösterir. 

Troposfer endüstri devrimden bu yana artan karbondioksit ve buna bağlı olarak etkisini arttıran sera etkisi yüzünden git gide ısınıyor ve dünyanın ısınmasına bağlı olarak da genleşiyor. 

Karbondioksit Stratosferi İnceltiyor

Bu durum 2000’li yılların başında fark edildikten sonra 40 kilometre kalınlığındaki stratosferin “büzüşeceğine” dayanan bir hipotez geliştirilmişti. Prag Üniversitesi’nde Petr Pisoft ve ekibi, çeşitli küresel meteorolojik veri tabanı ve modellerinin bir arada aktığı analiz verilerini inceledi. Buna göre stratosferin genişlemesi 1980 ile 2018 yılları arasında her on yılda bir 100 metreden fazla azalmış. Araştırmacıların modelleri, 2080 yılına kadar, 1,3 kilometrelik bir daralma öngörülüyor. Bu 1980- 2018 yılları arasındaki ortalama stratosferik kalınlığı kıyasla yüzde 3,7’lik bir düşüşe tekabül ediyor. 

Araştırmacılar bu büzüşmenin 1980’li yıllardan önce de meydana geldiğini ve tüm daralmanın şimdiye dek gözlemlenen 400 metrelik daralmadan daha fazla olduğunu düşünüyor.

Karbondioksit Stratosferi İnceltiyor

Bu kasılmanın altında karbondioksitin çeşitli atmosfer tabakalarındaki farklı etkileri yatıyor. Sera gazı troposferde ısınmaya neden olurken, stratosferde tam tersi bir etki yaparak soğumaya neden oluyor. Karbondioksitin artmasına bağlı olarak ozon tabakası da inceliyor. Bu iki etki yüzünden stratosferdeki sıcaklıklar son otuz yıl içinde üç derece kadar düşmüş. Artan karbondioksit yoğunluğu stratosferi soğutuyor. Çünkü sıcaklığın emisyonu uzaya doğru güçleniyor. Ozon tabakasının incelmesi de stratosferi daha da soğutuyor. 

Dünyanın ısınmasına bağlı olarak troposfer genleştiği için tropopoz da daha yukarı, hava basıncının daha düşük olduğu bölgeye kayıyor. Tropopozun üzerinde ise tam aksi yönde davranıyor. Soğuma stratosferin büzüşmesine neden olur ve stratopoz ise çöküyor.

Yazan: Bilge KAPLAN 

Kaynak*

Kaynak**

YouTube Kanalımız

Leave a reply

Please enter your comment!
Please enter your name here