Daha Fazlası

    Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneyleri

    Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneyleri

    Tavşan Ralph ile tekrar gündeme oturan hayvan deneyleri sosyal medyada büyük ses getirdi. Herkes bu kısa filmi paylaştı fakat her şey gibi bu da sadece paylaşımlarda kaldı. Bir insan olarak bunun sadece bir paylaşımdan ibaret kalmasına vicdanımız elvermedi. Sizleri bu konuda bilgilendirmek için bu yazı dizisini hazırlamayı uygun gördük.

    Üzerinde Deney Yapılan Bir Tavşan Kendi Yaşamını Anlatıyor • Bigumigu

    Dünya üzerinde ülkelerin yaklaşık %80’i hayvan deneylerine karşı bir yasaya sahip değil. Bu da insanların hayvanlar üzerinde istedikleri gibi deneyler yapmasına sebep oluyor. Diğer %20’lik kesim hayvan deneylerine belirli koşullarda izin veriyor bu kesinin bir kısmı bu izinleri kısmen gevşek tutarken bir kısmı ise tamamen sıkı tutuyor. Peki neden hayvan deneylerine ihtiyaç duyuluyor, hangi koşullarda kaç hayvan kullanılacağı nasıl hesaplanıyor? Hayvan deneylerine alternatifler var mı? Hangi kozmetik firmaları hayvan deneyleri uyguluyor, hangileri uygulamıyor? Aldığımız üründe hayvan denemeleri yapılıp yapılmadığını nasıl anlarız? Şimdi bu sorularımızı teker teker cevaplayalım.

    Deney Hayvanlarının Tarihçesi 

    Bilimsel araştırmalarda hayvanların kullanımı M.Ö. 5. yüzyıla kadar gitmektedir. Başta tıbbın babalarından olan Hippokrates, Empedokles, Alkmeon gibi ünlü düşünür ve bilim insanları hayvanları parçalayarak anatomik yapıyı incelemek amacı ile diseksiyon yapmıştır. M.Ö.2. yüzyılda hayvan deneyleri ile ünlenen bir diğer isim de Galen’dir. Galen, insan anatomisi üzerinde çalışmalar yapmıştır fakat çalışmalarında insan kullanmamıştır. İnsanlar yerine koyun, öküz, maymun gibi hayvanlardan yola çıkarak insan anatomisine uyarlamaya çalışmıştır.

    Türkiye’de Deney Hayvanları 

    Hayvan deneylerini düzenleme sağlayan ilk hukuki metin 2004 yılında kabul edilen 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’dur. Yasada yer almayan konuların düzenlendiği ve yine 2004 yılında kabul edilen Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar için Kullanılan Deney Hayvanlarının Korunması, Deney Hayvanlarının Üretim Yerleri ile Deney Yapacak Olan Laboratuvarların Kuruluş, Çalışma, Denetleme, Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik ve Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik’ten oluşur. (1)

    DENEY HAYVANLARI ANATOMİSİ - PDF Free Download

    Russell ve Burch’ün 3R Prensipleri 

    1. Refinement (İyileştirme): Deney hayvanı doğduğu andan itibaren en iyi koşullarda bakılmalı. Gereksiz ağrı ve strese maruz bırakılmamalı, hayvanın güvenliği sağlanmalıdır.

    2. Reduction (Araştırmalarda daha az hayvan kullanımı): Deney hayvanları ile çalışma protokolü ve yapılacak bilimsel çalışmanın gerektirdiği hususlar doğrultusunda kullanılacak hayvan sayısının en aza indirilmesi ve aksi bir durum olmadığı sürece dişi ve erkek oranının eşit olması gerekir.

    3. Replacement (Deney hayvanları yerine önerilen olanaklar):

    Doku ve organ kültürü

    İn-siliko (bilgisayar temelli) yöntemler

    Omurgasız hayvanların kullanılması

    Bir hücrelilerin kullanılması

    Embriyo yumurtasının kullanılması

    Bilgisayar ve veri bankalarının kullanımı

    Matematik yöntemleri (istatik, biyoistatik vs.)

    Gönüllü insan kullanımı ve epidemiyolojik yöntemler

    Eğitimde yapay modellerin ve filmlerin kullanımı.

    4. Responsibility (Sorumluluk): Bu ilke temelde laboratuvar hayvanını bir değer olarak görüp bunlara karşı sorumluluklarını bilmesini ve ona göre davranmasını, yeni yöntemlerin ve teknolojilerin geliştirilmesi ile kişisel sorumluluğunun arttırılmasını öngörmektedir. (2) Bu kural yeni eklenmiştir.

    Hayvanlar üzerinde deney yapan kozmetik firmaları:

    Air Wick, Axe, Avon, Biotherm, Braun, Cacharel, Calgon, Carefree, Clear, Comfort, Dolce & Gabbana, Donna Karan, Dove, Durex, Estee Lauder, Febreze, Finish, Garnier, Gillette, Giorgio Armani, Glade, Head & Shoulders, Helena Rubinstein, Hugo Boss, Ivory, Johnson & Johnson, Kerastase, L’Oreal, L’Occitane, Lacoste, Lancome, Listerine, Lux, M.A.C., Max Factor, Maybelline, Mr. Clean, Neutrogena, Nivea, Olay, Old Spice, Organix, Pampers, Pantene, Procter & Gamble, Purex, Ralph Lauren, Reckitt Benckiser, Schwarzkopf, Signal, Tommy Hilfiger, Vaseline, Vichy, Vicks, Victoria’s Secret, Yves Rocher.

    Hayvanlar üzerinde deney yapmayan kozmetik firmaları: Africa Organics, Almawin, Aubrey, Avalon, Body Essence, Burt’s Bees, Ciel D’Azur, Dalan, Dalin Organik, Dermalogica, Dermalush, Dr. Hauschka, Ecem Kozmetik, Ecover, Erbaviva, Evora, Giovanni, Lush, Salon Natural, The Body Shop, Trukid. (*)

    Kozmetikte Deney Hayvanları

    1. Her yıl yüzlerce kozmetik şirketi, ürünlerini yüzbinlerce hayvan üzerinde dener.

    Bu deneylere gerekçe olarak ürün içeriklerinin insanlar için kullanıma uygunluğunun kontrolünü gösterirler. Fakat Çin ve Brezilya dışında dünyanın hiçbir ülkesinde kozmetik ürünlerin hayvanlar üzerinde test edilmesini gerektiren kanunlar bulunmamaktadır. Lush ve The Body Shop gibi güvenilir kozmetik markaları hayvanlar üzerinde deney yapmayı uzun yıllar önce bırakmışlardır. (4)

    2. Kozmetik sektöründeki hayvan testlerinin büyük çoğunluğu ürünün cildi ve göz dokusunu tahriş edip etmeyeceğini anlamak için yapılır.

    Güney Kore'de şap hastalığı tekrar baş gösterdi - Son dakika dünya haberleri

    Bu işlemler sırasında yapılan uygulamalar arasından biri de Ralph’i kısa filminde olduğu gibi bilinci yerinde olan tavşanların gözlerine kozmetik ürün damlatmaktadır. Acı içinde kıvranan tavşanlar kaçmaya çalışırken boyun veya omurgalarını kırılarak can veririler.  Tabi bu durum yaşanmasın diye artık daha farklı önlemler alınmaktadır.

    Save Ralph: A Stop-Motion Animation Critiques the Devastating Impacts of Animal Testing | Colossal3. Yaygın olarak uygulanan bir başka testte ise deney hayvanının belirli bir maddenin ne kadarına maruz kaldıktan sonra öldüğü ölçülür.

    Hayvan ölene kadar test edilen madde, deneğin tıraşlanmış vücuduna defalarca uygulanır. Bu işlem kullanılan kozmetik ürünlerin; insanlar üzerinde kanser, derin cilt yanıkları başta olmak üzere geri dönülmez hangi hastalıklara sebep olacağını belirlenmesini sağlamaktadır.

    4. Yapılan hayvan testlerinin çok büyük kısmı canice olduğu kadar kullanışsızdır.

    Bu maddeye giren kısım başta bahsi geçen %80’lik kesimdir. Çünkü geri kalan %20’lik kısım için etik kurallar oldukça açıktır ve bu uygulama 3R kuralına ters düşmektedir.

    5. Kozmetik ürünlerin hamile kadın ve bebeklerde etkisinin ölçülebilmesi için hamile tavşanlar özellikle öldürülür.

    Ürünün fetüs üzerindeki etkisini incelenmek için anne hayvan öldürülür ve henüz doğmamış yavruları üzerinde araştırmalar yapılır.

    6. Hayvan deneylerinin çoğunda körlük, deride parçalanma, ağır yaralanma gibi hasarlar alan hayvanlar iyileşmezlerse öldürülürler.

    Vegan Derneği Türkiye в Twitter: "Bu, üzerinde sayısız deney yapılan tavşan Ralph'ın & dünya çapında hayvan deneylerinde kullanılan milyonlarca hayvanın öyküsü. #SaveRalph: Bölüm 1 #HayvanDeneylerineHayır… https://t.co/sQffj5ZWWe"

    7.  Hayvan testi yapan markaların ürünlerini almayarak, bu ürünleri kullanan arkadaşlarınızı bilgilendirerek bu vahşetin sonlanmasına katkıda bulunabilirsiniz.

    Hayvan Deneyi Yapmayan Markalar Nasıl Anlaşılır?

    Bir markanın, hayvanlar üzerinde test edilip edilmediğini anlamak için bazı ibareler var. Deneysiz sertifikasına sahip markaları bulabilmek için en basit yöntemlerden birisi, ambalajları kontrol etmek. Eğer ürünün ambalajında “Not Tested On Animals” şeklinde bir ibare ve tavşan şeklinde bir logo varsa, hayvanlar üzerinde denenmediğinden emin olabilirsiniz. Hangi markaların deneysiz olduğunu anlamak için ürünün “cruelty free” sertifikasına sahip olduğuna bakmalısınız. Elbette hayvanlar üzerinde deney yapmayı tercih etmeyen markalar da var. Bu yolu izlemeyi seçenlere hayvan deneysiz, vegan ya da vejetaryen sertifikaları veriliyor.

    Hayvanlar Üzerinde Deney Yapmayan Markalar (Cruelty-Free) - News TR

     

    Hayvan deneysiz ve vegan sertifikası almış markalar, hiçbir şekilde hayvanlar üzerinde deney yapmıyor, tedarikçilerinin de bu yöntemi kullanmasına izin vermiyor. Vejetaryen markalar ise tüm bunlara ek olarak hayvansal gıda içeren ürünleri kullanmıyor.

    hayvanlar üzerinde test yapmayan firmalar

    (*) Yukarıda adı geçen firmaların büyük çoğunluğu PETA’nın ‘Cruelty Free Cosmetics’ listesinden alınmıştır. Avon gibi ürünlerinin çok büyük kısmında hayvan deneyleri yapmayı çoktan bırakmış olan bazı firmalar, tüm ürünleri kriterlere uymadığı için bu listede yer almıyor olabilir.

    Yazan: İlknur YEŞİLYURT
    Kaynakça

    1- Tan, D. (2013). “Hukuki ve Etik Boyutuyla Türkiye’de Hayvan Deneyleri”, Turkiye Klinikleri Journal of Med Ethics, 21, s.25-30. Erişim adresi: file:///C:/Users/Asus/Downloads/tipetigi21-1-3.pdf

    2- Kaynak**

    3- Kaynak***

    4- Kaynak****

    5- Kaynak*****

    Tavşan Ralph Kurtar Videosu: 

    YouTube Kanalımız

    İlknur Yeşilyurt (Bronz Yazar)
    Biyoteknolog ve Moleküler biyolog. Astronomi, yeşil enerji, genetik, nanoteknoloji, biyosensörler ve biyoçözünürlük/biyouyumluluk konularına meraklı. Bilim ve kitap tutkunu.

    Popüler Yazılar

    İlgili Yazılar

    Leave a reply

    Please enter your comment!
    Please enter your name here

    %d blogcu bunu beğendi: