Maddenin Atipik Yapısı: Plazma

Maddenin Atipik Yapısı: Plazma

Şekillendirilebilir Madde – Plazma

Madde evrende dört halde bulunabilir. Bunlar; katı, sıvı, gaz ve plazma halidir. Fizikte maddenin dördüncü hali olarak kabul edilen plazma, basitçe iyonize olmuş gaz demektir. Maddenin bilinen üç halinden oldukça farklı özelliklere sahip olduğundan ayrı olarak incelemekte fayda vardır.

Maddenin Halleri: Katı, Sıvı, Gaz ve Plazma

Maddenin hallerini katı, sıvı, gaz ve plazma şeklinde tanımlamıştık. Katı haldeki bir maddeyi meydana getiren moleküller madde içinde titreşim hareketi yaparlar. Bu, hızlarının oldukça yavaş olduğu anlamına gelir. Isıtılan bir maddenin moleküllerinin ortalama kinetik enerjisi artar. Artan kinetik enerji, maddenin hal değiştirmesine neden olur. Bunu anlamak için buzun ısıtıldıkça eriyip sıvı forma/sıvıya daha da ısıtıldığında buharlaşıp gaz forma geçmesini düşünebiliriz. Katı haldeki buz ısı enerjisi alarak moleküllerinin ortalama kinetik enerjisini arttırarak sıvı forma ve sonrasında gaz formuna geçer. Bildiğimiz gibi moleküller sırasıyla en hızlı gazlarda, sıvılarda ve katılarda hareket ederler.

Plazmanın Olayı Nedir?

Plazma, gaz haldeki maddenin manyetik olarak kutuplaştırılmasına denir. Gaz formundaki bir maddeyi daha ileri gidip ısıtmaya devam ederseniz zaten hızlı hareket eden molekülleri yoldan çıkarıp iyonlaştırabilirsiniz. Bu, bir molekülün ortalama kinetik enerjisini oldukça yükselterek çekirdekten elektron koparma olayıdır. Çekirdeği elektron kaybetmiş bir madde artık eskisi gibi değildir, form değiştirmiştir. Gaz fazındayken ısıtılmaya devam edilen madde, çekirdeğinden kopan elektronlar sayesinde artık serbest bir elektron uzayına sahiptir ve plazma haline gelmiştir.

Plazma

Eksi yüklü bir elektron kaybeden atom yoluna net bir pozitif yükle devam eder. Yeterince ısıtılan gaz atomlarında tekrarlanan çekirdekten elektron kopması olayı ile iyon bulutları oluşur. Bununla birlikte halen nötr kalan atomlarda olur. Ortaya çıkan bu iyon, elektron ve nötr atom karışımı eşittir maddenin plazma halidir.
İyonize olmuş madde elektriksel karakterini ortaya çıkarır. Maddenin iyonize olması için atom çekirdeğinden tek bir elektron kopması yeterlidir. Plazma çok miktarda serbest elektron içerdiğinden aynı zamanda iyi bir elektriksel iletkendir ve bu sayede elektromanyetik alanlardan etkilenir. Örnek olarak kuzey ışıklarını düşünebiliriz: Güneşin üst atmosferinden yayılan plazma dalgasının yüklü parçacıklarının, dünya atmosferinde bulunan oksijen atomlarını iyonize etmesiyle kuzey ışıkları oluşur. 

Plazma maddenin en sıcak halidir ve elektronların çekirdeğe bağlı olduğu bağlar oldukça zayıftır. Mikro ölçekte baktığımızda sürekli hareket eden parçacıklar topluluğu görürüz ve bu toplulukta kimyasal reaksiyonlar oldukça hızlı gerçekleşir. Bu hızlı yapıyı/Plazmayı oluşturmanın çeşitli yolları vardır. Gazın ısıtılması en basit yöntemdir ,mikrodalga kaynak ile kuvvetli bir elektromanyetik alana tabii tutarak oluşturmak da mümkündür. Günümüzde bilim insanları sıcaklığı milyon dereceleri geçen plazmayı manyetik alan kullanarak kontrol altında tutabiliyorlar.

Plazma Küresi

Evrenin büyük bir kısmında özellikle gök cisimlerinde madde plazma halinde bulunur. Dünyamızda ise floresan ve neon lambalarda, yıldırım ve şimşeklerde, kaynak makinelerinin ürettiği arklar plazmaya örnek olarak verilebilir. Pek çoğumuzun bildiği en meşhur plazma örneği ise hiç şüphesiz Dudu Perinin her şeyi gösteren sihirli plazma küresidir. Marifet plazmada mı bilinmez ama  O’nu göstermeyen plazma plazmayım dese ne olur dediğinizi duyar gibiyim…

Yazan: Şafak YASUN

Kaynak*

YouTube Kanalımız

Maddenin Atipik Yapısı: Plazma

Popüler Yazılar

Gökbilimciler Dünyanın Kesin Ölüm Tarihini Hesaplamayı Başardılar

Gökbilimciler Dünyanın Kesin Ölüm Tarihini Hesaplamayı Başardılar Bilim insanları çalışmalarında, gezegenlerin yapısı dışında, yaşanabilir bölgede geçirdikleri zaman ve oradan tekrar ayrıldıkları zamanla da ilgilenirler....

Güneşin 2,5 milyon katı parlaklığındaki Yıldız Kayboldu

Güneşin 2,5 milyon katı parlaklığındaki Yıldız Kayboldu Bilim insanları 2019 yılında Güneşin 2,5 milyon katı parlaklığındaki büyük kütleli bir yıldızın ortadan kaybolduğuna tanık olmuşlardı. Astrofizikçilerden oluşturulan...

Her Şeyi Değiştiren Teori – Genel Görelilik Teorisi

Her Şeyi Değiştiren Teori - Genel Görelilik Teorisi Merhabalar bugün tam 104 yıl önce 1916 yılında bir deha tarafından ortaya atılan bir teori hakkında konuşacağız. Genel...

Nikola Tesla ’nın 116 Yıl Sonra Ortaya Çıkan Röportajı!

Nikola Tesla’nın 116 Yıl Sonra Ortaya Çıkan Röportajı! Gazeteci: Bay Tesla, sizin için kozmik süreçlere karışan biri diyorlar. Sahiden siz kimsiniz? Tesla: Bu doğru bir soru,...

İlgili Yazılar

Leave a reply

Please enter your comment!
Please enter your name here

%d blogcu bunu beğendi: