Daha Fazlası

    Polioksimetilen (POM) Nedir?

    Polioksimetilen (POM) Nedir? 

    Literatürde mühendislik termoplastiği olarak adlandırılan polioksimetilen sentetik bir polimerdir. Aynı zamanda asetal, poliasetal ve poliformaldehit olarak da adlandırılan polioksimetilen; yarı kristal yapılıdır. Yüksek tokluk, boyutsal kararlılık, aşınma direnci ve çözücülere karşı kimsayal direnç gibi önemli yapısal özelliklere sahip olmasından dolayı mühendislik termoplastikleri arasında önemli konuma sahip olan sentetik bir polimerdir.

    Polioksimetilenin Keşfi ve Ticarileşmesi

    Polioksimetilen (POM) 1920 senesinde Alman kimyager Hermann Staudinger tarafından bulunmuştur. Ancak Staudinger’in keşfinde termal stabilite sorunlarının çözümlenememesinden dolayı o tarihte ticari üretime ve kullanıma başlanamamıştır.  Daha sonra 1952 yılında DuPont isimli Amerikan şirketinin polioksimetilen sentezlemede başarıya ulaşmıştır.

    Nobel Kimya Ödülünü kazanmış olan Hermann Staudinger

    1959 yılında Dal Magore tarfından sıcak ortamlarda kararlı özellik gösteren polioksimetilen homopolimeri üretilmiştir.

    1952 yılında DuPont’un başarılı bir şekilde polioksimetilen sentezlemesi ile POM üretimi 1960’lı yıllarda Delrin markası ile ticarileşmeye başlamıştır.

    Birkaç yıl sonra 1962’de başka bir Amerikan şirketi olan Celanese tarafından ‘Celcon’ ismi verilen özel  bir POM kopolimeri icat edilip, üretilmeye ve satılmaya başlanmıştır.

    Celanese’den hemen sonra bir Alman kimya şirketi olan Hoechst şirketi de, Hostaform markası ile poliasetal üretimine başlamıştır.

    Celanese ve Hoechst şirketleri biresyel olarak kendi POM’lerini üretseler de daha sonra ortak çalışmaya başlayarak dünyanın en büyük asetal üretici olmuşlardır. Bugün bu girişim hala dünyanın en büyük asetal üreticisidir.

    Hammade olarak kullanılan granül POM

    Polioksimetilen (POM) ‘nin Karakteristik Özellikleri

    Polioksimetilen mekanik kuvvetlerin etkisi altında iken, çeşitli kimyasallarla, yakıt veya farklı ortamlar ile temas halindeyken ve özellikle yüksek sıcaklıklar altında yüksek dayanıklılık, sağlamlık gösterir. POM’ nin bütün bu etkilere maruz kaldığında dayanıklılık göstermesinin yanısıra esneklik, uygun kayganlık ve mükemmel boyut kararlılığı gibi özellikleri de mevcuttur. Bu özelliklerinin yanında yüksek mukavemet özelliğine sahip POM, -40 °C’ye kadar dayanıklıdır. Çok kristalli yapıya sahip olduğu için opak beyaz olmasına karşın farklı renklerde de olabilir. Ayrıca self-lubricating (kendi kendini yağlama) özelliğine ve yüksek kimyasal dirence sahiptir.

    Polioksimetilein temel dezavantajları ise yüksek kristaliteden dolayı darbeye dayanıklılığının düşük olması ve işlenmesi sırasında formaldehit gibi tehlikeli gazların açığa çıkmasıdır. Bu dezavantajlardan dolayı POM’nin farklı polimerler ile harmanlanarak üretilmesi mümkündür.

    Polioksimetilen İki Gruba Ayrılabilir

    POM-H ve POM-C ‘ nin kimyasal yapıları

    • Homopolimer Polioksimetilen (POM-H): Daha çok kristalli olduğu için yüksek dayanıklılık ve yüksek yoğunluk özelliklerine sahiptir. POM homopolimer oluşturmak için; metanolden başlanarak direkt polimerize edilirse formaldehit oluşması ile POM homopolimer elde edilir.

     

    Hidrolize karşı iyi direnç gösteren, mükemmel aşınma direnci ve iyi derecede sürtünme direnci gösteren POM homopolimer, işleme için mükemmeldir. Endüstriyel uygulamalar, tarım, otomotiv, inşaat, ilaç ve sağlık sektörlerinde kullanılan POM homopolimerler, ambalaj ve birleştirilme uygulamaları için de kullanılmaktadırlar.

     

    • Kopolimer Polioksimetilen (POM-C): Homopolimer POM’den daha yüksek kimyasal dirence ve daha düşük erime noktasına sahiptir. Asetal reçinesi olarak da adlandırılır. Yüksek oranda kristal yapıda olduğu için düşük sürtünme katsayısına sahiptir ve boyutsal kararlılığın önemli olduğu uygulamarda kullanılır.

     

    Yüksek direnç ve sertlik, düşük nem emilimi, düşük sıcaklıklarda dahi darbeye dayanıklı olma özelliklerine sahiptir, ancak yanması sonucu zehirli gazlar açığa çıkar. Tarım, otomotiv, inşaat, sağlık ve ilaç sektörlerinde tercih edilen bir polimerdir.

    Polioksimetilenin Kullanım Alanları ve Malzeme Üretiminde Tercih Edilmesinin Sebepleri

    POM kullanılmış hoparlör ızgarası

    POM kullanım alanları oldukça çeşitlidir. Polioksimetilen günlük hayatta kahve makinalarında, oyuncaklarda kullanılabiliyorken, elektrik sektöründe; gaz sayaçlarında, tıbbi teknolojide, aplikatörlerde, elektrik yalıtım parçalarında kullanılır. Otomotiv sektöründe ise; yakıt depolarında, dişli çarklarda, emniyet kemerlerinde ve hoparlör ızgaralarında kullanılırlar. Bunların yanında fermuar, çakmak, aerosol vanası, silindir- ray gibi kayar parçalarda, gıda ve ecza sektörlerinde kullanılabilir.

    Cam tüp eklemelerini birlikte tutan polioksimetilenden yapılmış kıskaç (Fotoğraf: Vikipedi)

    Polioksimetilen düşük aşınma, düşük su emme, iyi esneklik gibi özellikleri ile birlikte çözücülere ve aleve dayanıklılık göstermektedir. Sağlam olmaları ve işlenmeye uygun olmaları malzeme üretiminde tercih edilmelerinin temel sebepleridir. Bütün bunların yanında polioksimetilen uygulamaları hammadde olarak ya da çöp yakma tesislerinde %100 geri dönüştürülebilir.

    Yazan: Elif IŞIK

    Kaynak*

    Kaynak**

    Kaynak***

    Kaynak****

    Kaynak*****

    Kaynak******

    YouTube Kanalımız

    Elif Işık (Bronz Yazar)
    17 Eylül 1998 tarihinde İstanbul Kadıköy'de doğdum. İlkokula Çakmak İlköğretim Okulu'nda başladım. Lise eğitimimi Atakent Anadolu Lisesi'nde bitirdikten sonra, İstanbul Üniversitesi Fizik Bölümü'nü kazandım. Üniversiteye başladığım ilk sene İngilizce hazırlık okudum. Şimdi ise fizik bölümü üçüncü sınıf öğrencisi olarak eğitim hayatıma devam etmekteyim.

    Popüler Yazılar

    İlgili Yazılar

    Leave a reply

    Please enter your comment!
    Please enter your name here

    %d blogcu bunu beğendi: